Dlaczego nie mam zdolności kredytowej? 10 przyczyn, które da się sprawdzić
Bank rzadko mówi wprost, który element przeważył. Poniżej lista przyczyn ułożona tak, żebyś mógł ją przejść z kartką i własnymi dokumentami w ręku.
Krótka odpowiedź: najczęściej winne są trzy rzeczy: dochód, którego bank nie uznaje albo uznaje tylko w części, za dużo obecnych zobowiązań (w tym nieużywane limity) i za wysoka kwota w stosunku do okresu spłaty. Rzadziej, ale skuteczniej, odmowę powoduje historia opóźnień w BIK lub wpis w rejestrze dłużników.
Jak korzystać z tej listy
Przyczyny podzieliliśmy na trzy grupy: dochód, obciążenia i wiarygodność. Pierwsze dwie decydują o zdolności w ścisłym sensie, czyli o rachunku. Trzecia decyduje o tym, czy bank w ogóle chce z Tobą ten rachunek robić. Zaznacz punkty, które Cię dotyczą. Zwykle jest ich więcej niż jeden, a poprawa zaczyna się od tego, który da się zmienić najszybciej.
Jeśli chcesz najpierw zrozumieć samą mechanikę oceny, zajrzyj do tekstu jak bank liczy zdolność kredytową.
Grupa 1: dochód, który bank widzi inaczej niż Ty
1. Forma zatrudnienia albo staż są za krótkie
Bank uznaje dochód, który uważa za powtarzalny. Umowa na okres próbny, pierwszy miesiąc nowej pracy, umowa zlecenie od kilku tygodni czy działalność gospodarcza zarejestrowana pół roku temu to sytuacje, w których wiele banków dochodu po prostu nie policzy albo policzy z dyskontem. Wymagany staż różni się między bankami; częsty jest wymóg kilku miesięcy ciągłości dochodu, a przy działalności gospodarczej często pełnego roku rozliczeniowego. Szczegóły dla różnych umów opisujemy w tekście kredyt bez umowy o pracę.
2. Część dochodu nie jest „dochodem” w rozumieniu banku
Premie uznaniowe, nadgodziny, napiwki, dorywcze zlecenia, przelewy od rodziny czy wynajem pokoju bez umowy i bez rozliczenia w urzędzie skarbowym zwykle nie są brane pod uwagę. Podobnie bywa ze świadczeniami socjalnymi, takimi jak 800 plus: wiele banków ich nie wlicza, a te, które wliczają, robią to na własnych warunkach. Dochód z zagranicy liczy się zwykle tylko wtedy, gdy da się go udokumentować i często po przewalutowaniu z bezpiecznym zapasem.
3. Dochód jest za niski względem kosztów utrzymania
To przyczyna najprostsza i najtrudniejsza do zmiany. Bank odejmuje od dochodu koszt życia każdej osoby w gospodarstwie domowym według własnych tabel. Przy jednej pensji w rodzinie z dwójką dzieci po odjęciu tych kosztów może po prostu nie zostać nic na ratę.
Grupa 2: obciążenia, o których się zapomina
4. Limity w koncie i karty kredytowe
To najczęstsze zaskoczenie. Debet w rachunku i limit na karcie kredytowej bank traktuje jak zobowiązanie, nawet gdy saldo wynosi zero. Przyjmuje, że w każdej chwili możesz z niego skorzystać, więc wlicza do obciążeń pewien procent przyznanego limitu. Karta z limitem 10 tys. zł, której nie używasz od roku, potrafi obniżyć zdolność bardziej niż rata za telefon. Więcej w tekście jak poprawić zdolność kredytową.
5. Wiele małych rat
Zakupy na raty 0%, telefon w abonamencie z ratą za urządzenie, odroczone płatności w sklepach internetowych. Każda pozycja to kilkadziesiąt złotych, razem kilkaset miesięcznie, a dla banku liczy się suma. Z ratami 0% jest dodatkowy kłopot: kusi, by kupić kolejną rzecz, bo „przecież nic nie kosztuje”.
6. Zobowiązania, które nie są kredytem
Alimenty, które płacisz, to stały wydatek, który bank odejmie od dochodu. Podobnie poręczenie cudzego kredytu: bank może uznać, że w razie problemów dłużnika spłata spadnie na Ciebie.
7. Kwota za duża na taki okres
Ten punkt nie dotyczy Twojego budżetu, tylko wniosku. Ta sama kwota na 3 lata daje dużo wyższą ratę niż na 7 lat. Jeśli zdolność jest „prawie”, zmiana okresu lub obniżenie kwoty bywa wystarczające. Liczymy przykłady w tekście o kwocie i okresie kredytowania.
Grupa 3: wiarygodność, czyli historia i rejestry
8. Opóźnienia w spłacie w BIK
Biuro Informacji Kredytowej zbiera dane o kredytach z banków i wielu firm pożyczkowych. Opóźnienie powyżej 60 dni, o którym byłeś uprzedzony, bank może przetwarzać nawet do pięciu lat od spłaty zobowiązania bez Twojej zgody, co wynika z art. 105a Prawa bankowego. Kilkudniowe poślizgi też zostawiają ślad w historii, choć ważą mniej. To nie jest brak zdolności w rachunkowym sensie, ale wynik bywa ten sam: odmowa.
9. Wpis w rejestrze dłużników
Biura informacji gospodarczej, takie jak BIG InfoMonitor, KRD czy ERIF, zbierają informacje o niezapłaconych rachunkach: za telefon, prąd, czynsz, mandaty czy alimenty. Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych określa, kiedy wierzyciel może wpisać dłużnika: zobowiązanie musi być wymagalne od określonego czasu i przekraczać próg kwotowy, a dłużnik musi dostać wcześniej wezwanie z ostrzeżeniem. Zapomniany abonament z poprzedniego mieszkania potrafi zablokować kredyt mieszkaniowy.
10. Za dużo zapytań w krótkim czasie
Każdy wniosek kredytowy zostawia w BIK zapytanie. Kilka zapytań w ciągu kilku tygodni to dla kolejnego banku sygnał, że szukasz pieniędzy desperacko albo że inni Ci odmówili. Dlatego składanie wniosków „na ślepo” w pięciu miejscach naraz zwykle pogarsza sytuację.
Co z tą listą zrobić dalej
Kiedy wiesz już, które punkty Cię dotyczą, sprawdź je w dokumentach:
- Pobierz raport ze swojej historii w BIK oraz sprawdź się w rejestrach dłużników. Jak to zrobić, piszemy w tekście jak sprawdzić zdolność kredytową.
- Zrób listę wszystkich limitów i rat, także tych 0%.
- Poproś bank o pisemne wyjaśnienie oceny zdolności. Masz do tego prawo na podstawie art. 70a Prawa bankowego.
- Zestaw wynik z tym, co bank napisał, i wybierz pierwszy krok.
Jeśli przyczyną są zaległości, które dziś narastają, nie szukaj kolejnego kredytu na ich spłatę bez planu. Zacznij od tekstu o zadłużeniu i restrukturyzacji.
Przyczyna i czas potrzebny na zmianę
Nie każdą przyczynę zmienisz w tym samym tempie. Poniższe zestawienie pomaga ułożyć kolejność działań:
| Przyczyna | Co zrobić | Ile to zwykle trwa |
|---|---|---|
| Nieużywane limity i karty | Wypowiedzieć lub obniżyć limit, poczekać na aktualizację w BIK | Kilka tygodni |
| Drobne raty | Spłacić najmniejsze lub najdroższe przed terminem | Od razu po spłacie, plus aktualizacja w BIK |
| Za duża kwota lub za krótki okres | Zmienić parametry wniosku | Od razu |
| Krótki staż lub nowa forma umowy | Poczekać do progu stażu wymaganego przez bank | Od kilku miesięcy do roku |
| Nieudokumentowany dochód | Zalegalizować i rozliczyć dochód, zebrać potwierdzenia wpływów | Od kilku miesięcy do pełnego roku podatkowego |
| Wpis w rejestrze dłużników | Spłacić dług, dopilnować usunięcia wpisu przez wierzyciela | Tygodnie od spłaty |
| Opóźnienia w BIK | Spłacać terminowo, budować nową historię | Miesiące do kilku lat |
W praktyce najlepiej zacząć od pozycji z góry tabeli. Daje to szybki efekt, a w tym czasie pracujesz nad tym, co wymaga dłuższego okresu.
Przyczyny, które często są mitem
Na forach pojawia się kilka powodów odmowy, które w praktyce rzadko mają znaczenie albo działają inaczej, niż się wydaje:
- „Bo nie mam konta w tym banku”. Posiadanie konta może pomóc w procedurze, bo bank widzi wpływy, ale nie jest warunkiem zdolności.
- „Bo sprawdzałem swój raport BIK”. Pobranie własnego raportu nie jest zapytaniem kredytowym i nie wpływa na ocenę.
- „Bo mam spłacony kredyt, który już mnie obciąża”. Spłacony w terminie kredyt to zwykle plus, nie minus: buduje pozytywną historię.
- „Bo jestem za młody / za stary”. Wiek ma znaczenie przy długich kredytach, na przykład hipotecznych, i przy dochodzie emerytalnym, ale sam w sobie nie oznacza braku zdolności. Seniorom poświęcamy fragment tekstu kredyt bez umowy o pracę.
Podsumowanie
Brak zdolności zwykle ma kilka przyczyn naraz, ale prawie zawsze dają się one nazwać i sprawdzić w dokumentach. Najszybciej zmienisz obciążenia (limity, drobne raty) i parametry wniosku (kwota, okres). Dochód i historię zmienia się wolniej, w miesiącach i latach, ale też da się je zaplanować.
Pytania czytelników
Czy bank może odmówić, choć kalkulator pokazywał zdolność?
Tak. Kalkulator nie zna Twojej historii w BIK, wpisów w rejestrach dłużników ani zasad, według których bank traktuje Twoje źródło dochodu. Wynik kalkulatora to orientacja, nie decyzja.
Po jakim czasie mogę złożyć wniosek ponownie?
Przepisy nie określają żadnego okresu karencji. Sens ma jednak tylko wniosek złożony po zmianie którejś z przyczyn odmowy. Ten sam wniosek złożony tydzień później zwykle da ten sam wynik i dołoży kolejne zapytanie w BIK.
Czytaj dalej
- Jak bank liczy zdolność kredytową: rachunek krok po krokuDochód uznany przez bank minus koszty życia i raty, wskaźnik DSTI, bufor na wzrost stóp i scoring. Rozkładamy ocenę zdolności kredytowej na części.
- Jak sprawdzić zdolność kredytową samodzielnie, zanim złożysz wniosekSamodzielne sprawdzenie zdolności kredytowej w 4 krokach: raport BIK, rejestry dłużników, budżet i wskaźnik DSTI. Bez zostawiania zapytań w BIK.
Źródła i podstawa prawna
- Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, art. 70, 70a i 105a
- Ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim
- Ustawa z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych
- Biuro Informacji Kredytowej
Stan prawny na dzień aktualizacji tekstu. Przepisy i praktyka banków się zmieniają; przed decyzją sprawdź aktualne brzmienie aktów w ISAP.
Redakcja Bez Zdolności. Piszemy na podstawie ustaw, rekomendacji KNF oraz materiałów UOKiK, BIK i Rzecznika Finansowego, które cytujemy w źródłach. Nie sprzedajemy kredytów, dlatego możemy napisać, czego się nie da. Jak pracujemy.