Opłata przed wypłatą kredytu: jak działa oszustwo na „kredyt dla każdego”

Opublikowano · aktualizacja · 6 min czytania · Redakcja Bez Zdolności

Osoby po kilku odmowach są dla oszustów idealnym celem: bardzo potrzebują pieniędzy i nie mają gdzie ich dostać. Schemat jest prosty i powtarza się od lat.

Krótka odpowiedź: jeśli ktoś przed wypłatą kredytu żąda przelewu za „weryfikację”, „ubezpieczenie”, „notariusza”, „aktywację” lub „rezerwację środków”, najpewniej masz do czynienia z oszustwem. Legalny kredytodawca potrąca prowizję z kwoty kredytu albo dolicza ją do zadłużenia, a nie każe płacić z góry. Nie płać, zachowaj korespondencję i zgłoś sprawę na policję.

Jak wygląda typowy scenariusz

Schemat ma kilka wariantów, ale jego szkielet jest niemal zawsze ten sam:

  1. Ogłoszenie. W mediach społecznościowych, na portalu ogłoszeniowym lub na stronie podobnej do strony firmy finansowej: „kredyt dla każdego”, „bez BIK”, „także dla zadłużonych i z komornikiem”, „decyzja w 15 minut”.
  2. Kontakt. Rozmowa przez komunikator lub telefon z „doradcą”, który jest miły, szybki i zawsze ma dobre wiadomości.
  3. Pozytywna decyzja. Bez względu na to, co powiesz o swojej sytuacji, kredyt jest „przyznany”. Czasem przychodzi dokument z pieczątkami i logo przypominającym prawdziwą instytucję.
  4. Opłata. Zanim pieniądze zostaną wypłacone, trzeba zapłacić: za ubezpieczenie kredytu, za weryfikację rachunku, za sporządzenie umowy, za podatek. Kwota jest niewielka w porównaniu z obiecanym kredytem, kilkaset złotych.
  5. Kolejna opłata. Po pierwszym przelewie pojawia się „problem”: system odrzucił przelew, potrzebna jest dodatkowa opłata za ekspresową wypłatę albo „odblokowanie środków”.
  6. Cisza. Kontakt się urywa, numer jest nieaktywny, strona znika.

Wariant z „aplikacją do weryfikacji”

Coraz częściej oszuści nie proszą o przelew wprost. Proszą o zainstalowanie aplikacji „do weryfikacji tożsamości” albo o zalogowanie się do banku przez podesłany link. W rzeczywistości jest to aplikacja do zdalnego pulpitu albo fałszywa strona logowania. Efekt jest gorszy niż przy jednorazowej opłacie: oszust przejmuje dostęp do konta i może wyczyścić je ze środków albo zaciągnąć na Twoje dane prawdziwy kredyt.

Zasada jest prosta: żaden legalny kredytodawca nie potrzebuje zdalnego dostępu do Twojego telefonu ani komputera.

Wariant z „pośrednikiem” i umową

Bardziej wyrafinowany wariant wygląda legalnie: dostajesz umowę o świadczenie usług pośrednictwa, z regulaminem i danymi firmy. Płacisz z góry za „pomoc w uzyskaniu kredytu”, a w umowie jest drobnym drukiem zapis, że opłata nie podlega zwrotowi, jeśli kredyt nie zostanie udzielony. Firma składa w Twoim imieniu kilka wniosków, które kończą się odmowami, i uznaje usługę za wykonaną.

Nie każda płatna usługa doradcza to oszustwo, ale ten wzór, czyli opłata z góry, obietnica dla każdego i brak realnej analizy Twojej sytuacji, powinien zapalić czerwone światło. Jak rozpoznać rzetelnego doradcę, piszemy w tekście doradca kredytowy przy braku zdolności.

Sygnały ostrzegawcze w jednym miejscu

  • Obietnica kredytu niezależnie od historii i dochodów.
  • Brak pytań o dochód, wydatki, zobowiązania.
  • Opłata przed wypłatą, zwłaszcza na rachunek osoby prywatnej lub kryptowalutą.
  • Kontakt wyłącznie przez komunikator, bez stacjonarnego adresu firmy.
  • Pośpiech: „oferta ważna tylko dziś”, „decyzja wygaśnie za godzinę”.
  • Dokumenty z logo przypominającym bank, ale z błędami językowymi i nieistniejącymi numerami KRS.
  • Prośba o instalację aplikacji lub podanie kodów z SMS-ów.

Legalny kredytodawca przed zawarciem umowy daje Ci formularz informacyjny z RRSO i całkowitym kosztem. Nie pobiera pieniędzy z góry na prywatne konto. Prawdziwy bank nigdy nie prosi o kody autoryzacyjne ani o instalację programów do zdalnego dostępu.

Jak sprawdzić firmę w pięć minut

  1. Lista ostrzeżeń publicznych KNF. Wpisz nazwę firmy i adres strony.
  2. Rejestr instytucji pożyczkowych KNF albo wykaz banków. Legalny kredytodawca będzie w jednym z nich.
  3. KRS i CEIDG. Sprawdź, czy firma o podanej nazwie istnieje, od kiedy działa i czy dane się zgadzają.
  4. Wyszukiwarka. Wpisz nazwę firmy ze słowem „oszustwo” lub „opinie”. Oszuści często zmieniają nazwy, ale schematy są opisane.
  5. Dane kontaktowe. Prawdziwa firma ma adres, numer telefonu stacjonarnego, regulamin i politykę prywatności z danymi administratora.

Zapłaciłem. Co teraz?

Działaj szybko i w tej kolejności:

  1. Zadzwoń do swojego banku i zgłoś nieautoryzowaną lub wyłudzoną transakcję. Jeśli przelew był niedawno, bank może próbować go zatrzymać.
  2. Zmień hasła do bankowości i poczty, jeśli logowałeś się przez link od oszusta lub instalowałeś aplikację. Odinstaluj aplikację do zdalnego pulpitu.
  3. Zastrzeż numer PESEL w aplikacji mObywatel, na stronie gov.pl lub w urzędzie gminy. Od czerwca 2024 roku banki i firmy pożyczkowe muszą sprawdzać zastrzeżenie przed udzieleniem kredytu, co utrudnia zaciągnięcie zobowiązania na Twoje dane.
  4. Zastrzeż dokumenty, jeśli przesyłałeś zdjęcie dowodu osobistego.
  5. Zgłoś sprawę na policję lub do prokuratury. Weź ze sobą zrzuty ekranu, potwierdzenia przelewów, numery telefonów i adresy stron.
  6. Zgłoś fałszywą stronę lub SMS do CERT Polska przez stronę incydent.cert.pl albo wysyłając podejrzany SMS na numer 8080.
  7. Sprawdź swój raport BIK w kolejnych tygodniach, czy nie pojawiły się zapytania lub kredyty, których nie zaciągałeś.

Dlaczego oszuści celują w osoby bez zdolności

Osoba, która usłyszała kilka odmów, jest w sytuacji, w której oferta „kredytu dla każdego” wygląda jak ratunek. Do tego ma mniej opcji, by zweryfikować ofertę w banku, i wstydzi się o tym rozmawiać z bliskimi. Oszuści to wiedzą i dlatego ich ogłoszenia są skierowane wprost do „zadłużonych”, „z komornikiem” i „po odmowach”.

Najlepsza ochrona to świadomość, że legalnie nie ma kredytu bez oceny zdolności. Każda oferta, która twierdzi inaczej, wymaga szczególnej ostrożności.

Gdzie szukać pomocy zamiast tego

Jeśli potrzebujesz pieniędzy, a bank odmówił, zacznij od tekstu nie mam zdolności, a potrzebuję pieniędzy. Jeśli problemem są długi, skorzystaj z listy bezpłatnej pomocy przy długach: rzecznicy konsumentów i punkty nieodpłatnej pomocy prawnej nie pobierają żadnych opłat.

Oszustwo „na pożyczkę” a oszustwo „na kredyt na Twoje dane”

Warto odróżnić dwa podobne, ale różne zagrożenia. W pierwszym tracisz pieniądze, które sam przelałeś za obiecany kredyt. W drugim oszust zdobywa Twoje dane osobowe, zdjęcie dowodu albo dostęp do bankowości i zaciąga kredyt na Ciebie. Ten drugi scenariusz jest groźniejszy, bo zostajesz z długiem, którego nie zaciągałeś, i musisz udowodnić, że to nie Ty podpisałeś umowę.

Dlatego nigdy nie wysyłaj zdjęcia dowodu osobistego przez komunikator osobie, której nie znasz, i nie podawaj danych z dokumentu w formularzu na stronie, której pochodzenia nie sprawdziłeś. Legalny kredytodawca weryfikuje tożsamość przez przelew weryfikacyjny z Twojego konta, aplikację banku, mObywatela albo kuriera, a nie przez zdjęcie przesłane na komunikator.

Jak rozmawiać z bliską osobą, która mogła paść ofiarą

Ofiary oszustw często milczą ze wstydu, a oszust wykorzystuje ten czas, żeby wyciągnąć kolejne opłaty. Jeśli podejrzewasz, że ktoś z bliskich trafił na taki schemat:

  • nie oceniaj i nie wypominaj, bo to zamyka rozmowę,
  • zapytaj o konkrety: komu, ile i na jaki rachunek przelał pieniądze,
  • pomóż od razu zadzwonić do banku i zabezpieczyć konto,
  • przejrzyjcie razem raport BIK i zastrzeżcie PESEL,
  • pójdźcie razem na policję z wydrukami korespondencji.

Szybka reakcja w pierwszych godzinach zwiększa szansę, że część pieniędzy uda się zatrzymać, a przede wszystkim zatrzymuje kolejne przelewy.

Co mówi prawo

Wyłudzenie pieniędzy przez wprowadzenie w błąd to przestępstwo oszustwa z art. 286 Kodeksu karnego. Nie ma znaczenia, że przelew wykonałeś dobrowolnie: decydujące jest to, że zostałeś wprowadzony w błąd co do tego, za co płacisz. Zgłoszenie ma więc sens, nawet jeśli kwota była niewielka. Pojedyncze zgłoszenia pomagają łączyć sprawy i namierzać sprawców działających na dużą skalę.

Pytania czytelników

Czy pieniądze wysłane oszustowi da się odzyskać?

Czasem tak, jeśli zgłosisz sprawę bankowi bardzo szybko, zanim środki zostaną wypłacone z rachunku oszusta. Z każdą godziną szanse maleją, dlatego pierwszym krokiem jest telefon do banku, a dopiero potem policja.

Czy legalny kredytodawca może pobrać opłatę przed udzieleniem kredytu?

Prowizja i inne koszty kredytu są częścią umowy i są rozliczane w jej ramach, zwykle przez potrącenie z kwoty lub doliczenie do zadłużenia. Prośba o osobny przelew przed podpisaniem umowy, zwłaszcza na rachunek osoby prywatnej, jest sygnałem oszustwa.

Czytaj dalej

Źródła i podstawa prawna

Stan prawny na dzień aktualizacji tekstu. Przepisy i praktyka banków się zmieniają; przed decyzją sprawdź aktualne brzmienie aktów w ISAP.

Redakcja Bez Zdolności. Piszemy na podstawie ustaw, rekomendacji KNF oraz materiałów UOKiK, BIK i Rzecznika Finansowego, które cytujemy w źródłach. Nie sprzedajemy kredytów, dlatego możemy napisać, czego się nie da. Jak pracujemy.