Czy można dostać kredyt bez zdolności kredytowej? Odpowiedź wprost

Opublikowano · aktualizacja · 6 min czytania · Redakcja Bez Zdolności

To najczęstsze pytanie, jakie trafia do nas od czytelników. Odpowiedź jest krótka i niewygodna, ale lepiej usłyszeć ją tutaj niż od windykatora.

Krótka odpowiedź: w legalnym obrocie nie. Ustawa o kredycie konsumenckim nakazuje każdemu kredytodawcy, czyli bankowi, SKOK-owi i firmie pożyczkowej, ocenić zdolność kredytową konsumenta przed zawarciem umowy. Kto obiecuje kredyt „bez badania zdolności”, albo łamie prawo, albo nie mówi prawdy o tym, co robi. Uczciwe drogi istnieją, ale polegają na zmianie liczb, a nie na ich pominięciu.

Obowiązek z ustawy, a nie widzimisię banku

Wiele osób traktuje ocenę zdolności jak przeszkodę wymyśloną przez banki, którą da się obejść, idąc gdzie indziej. To nieporozumienie. Art. 9 ustawy o kredycie konsumenckim mówi, że kredytodawca przed zawarciem umowy jest obowiązany do dokonania oceny zdolności kredytowej konsumenta. Ten przepis dotyczy wszystkich podmiotów udzielających kredytów konsumenckich, nie tylko banków.

Dla banków dochodzi Prawo bankowe, które w art. 70 uzależnia udzielenie kredytu od zdolności kredytowej. Ten sam artykuł przewiduje wąski wyjątek: kredyt dla podmiotu bez zdolności pod warunkiem ustanowienia szczególnych zabezpieczeń i przedstawienia programu naprawczego. To narzędzie dla przedsiębiorstw w trudnej sytuacji, które mają realny plan wyjścia z kłopotów, a nie furtka dla konsumenta szukającego kredytu gotówkowego.

Dodatkowo w Unii Europejskiej obowiązuje nowa dyrektywa o kredycie konsumenckim (2023/2225), która jeszcze mocniej akcentuje rzetelną ocenę zdolności i rozciąga ochronę na produkty, które wcześniej były poza regulacją, w tym część odroczonych płatności. Kierunek jest jeden: oceny będzie więcej, nie mniej.

Po co ten obowiązek istnieje

Ocena zdolności to mechanizm ochrony konsumenta. Ustawodawca założył, że pożyczanie komuś pieniędzy, których ten nie będzie w stanie oddać, szkodzi przede wszystkim pożyczającemu. Kredyt bez zdolności kończy się w przewidywalny sposób:

  1. rata przekracza możliwości budżetu,
  2. pojawiają się opóźnienia, odsetki karne i koszty upomnień,
  3. dług trafia do BIK jako opóźnienie, potem do rejestru dłużników,
  4. sprawa przechodzi do windykacji, sądu i komornika,
  5. przez następne lata dostęp do legalnych kredytów jest praktycznie zamknięty.

Dlatego odmowa kredytu przy braku zdolności, choć frustrująca, często chroni przed scenariuszem dużo gorszym niż brak pieniędzy dziś.

Kto mimo to obiecuje „kredyt bez zdolności”

Skoro prawo jest jednoznaczne, skąd w internecie tyle ogłoszeń o kredycie bez zdolności, bez BIK i bez zaświadczeń? Za takimi hasłami stoi zwykle jedna z czterech rzeczy:

Marketing, który mija się z prawdą

Firma pożyczkowa ocenia zdolność, ale robi to szybko, automatycznie, na podstawie oświadczenia i danych z baz. Hasło „bez zaświadczeń” oznacza tylko, że nie musisz przynosić papierów, a nie że nikt niczego nie sprawdza. Tego typu ofertom poświęcamy tekst o pożyczkach pozabankowych.

Pożyczki pod zastaw nieruchomości

Podmioty, które pożyczają pod zastaw mieszkania lub domu i opierają decyzję głównie na wartości nieruchomości. Często działają na granicy przepisów albo poza ustawą o kredycie konsumenckim, konstruując umowę tak, by nie była kredytem konsumenckim. Ryzyko jest ogromne: w skrajnych przypadkach można stracić dom za ułamek jego wartości. Więcej w tekście o zabezpieczeniu kredytu.

Oszustwa „na opłatę wstępną”

Ogłoszenie obiecuje kredyt każdemu, ale najpierw trzeba zapłacić za „weryfikację”, „ubezpieczenie” albo „rezerwację środków”. Kredytu nigdy nie ma, opłata przepada. Mechanizm opisujemy w tekście opłata przed wypłatą kredytu.

Lichwa od osób prywatnych

Pożyczki od osób fizycznych zamieszczających ogłoszenia, często na weksel i z ukrytymi kosztami. Kodeks cywilny ogranicza wysokość odsetek, ale lichwiarze obchodzą limity, wpisując do umowy wyższą kwotę niż faktycznie wypłacona. Takie umowy bywają nieważne w części, ale udowodnienie tego wymaga sądu.

Zanim skorzystasz z oferty firmy, której nie znasz, sprawdź ją na liście ostrzeżeń publicznych KNF. Trafiają tam podmioty, wobec których KNF złożyła zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa, na przykład prowadzenia działalności bankowej bez zezwolenia.

A co z ofertami online z decyzją w 15 minut?

Szybka decyzja nie oznacza braku oceny. Systemy firm pożyczkowych i banków internetowych w kilka minut sprawdzają BIK, rejestry dłużników, a często, za Twoją zgodą, historię rachunku bankowego. Automat nie jest łagodniejszy od człowieka, często jest bardziej rygorystyczny, bo działa według sztywnych reguł. Szczegóły w tekście kredyt online bez zdolności.

Skąd bierze się przekonanie, że „kiedyś się dało”

Starsze osoby pamiętają czasy, gdy kredyt ratalny w sklepie dostawało się na dowód i zaświadczenie z zakładu pracy, a firmy pożyczkowe nie podlegały żadnemu nadzorowi. Przepisy od tamtej pory kilka razy się zaostrzyły:

  • ustawa o kredycie konsumenckim z 2011 roku wprowadziła obowiązek oceny zdolności dla wszystkich kredytodawców,
  • od 2016 roku instytucje pożyczkowe muszą spełniać wymogi kapitałowe i być wpisane do rejestru prowadzonego przez KNF,
  • kolejne nowelizacje ograniczyły pozaodsetkowe koszty kredytu i doprecyzowały, na jakich informacjach ma opierać się ocena,
  • ustawa o kredycie hipotecznym z 2017 roku objęła ścisłymi zasadami kredyty zabezpieczone na nieruchomościach.

Kredyty „na słowo honoru” były w praktyce przyczyną wielu dramatów finansowych i właśnie dlatego zostały ograniczone. To, że dziś ktoś obiecuje powrót do tamtych zasad, nie oznacza, że prawo się zmieniło. Oznacza, że ktoś próbuje sprzedać produkt, który z dużym prawdopodobieństwem nie spełnia wymogów.

Ocena zdolności nie zawsze wygląda tak samo

Ustawa nakazuje ocenę, ale nie narzuca jednej procedury dla każdej kwoty. Przy niewielkiej pożyczce kredytodawca może oprzeć się na Twoim oświadczeniu o dochodach i na danych z baz, bez zaświadczeń od pracodawcy. Przy wyższych kwotach zwykle zażąda dokumentów. To dlatego niektóre oferty wydają się „bez sprawdzania”: sprawdzanie odbywa się, ale jest dla Ciebie niewidoczne.

Uwaga na pułapkę: jeśli w oświadczeniu zawyżysz dochód, żeby dostać pożyczkę, przenosisz na siebie ryzyko. Zdolność, której nie masz, nie pojawi się dlatego, że wpisałeś wyższą liczbę, a podanie nieprawdy we wniosku kredytowym może mieć skutki prawne.

Jakie uczciwe drogi zostają

Skoro zdolności nie da się pominąć, trzeba zmienić to, co ją kształtuje. Realne opcje to:

DrogaKiedy ma sensGdzie szczegóły
Niższa kwota lub dłuższy okresGdy brakuje niewieleKwota i okres
Spłata drobnych rat i zamknięcie limitówGdy masz karty, debet, raty 0%Jak poprawić zdolność
WspółkredytobiorcaGdy bliska osoba ma dochód i chce współodpowiadać za długWspółkredytobiorca
Udokumentowanie dochoduGdy zarabiasz, ale bank tego nie widziKredyt bez umowy o pracę
Rozwiązania bez kredytuGdy pieniądze są potrzebne na konkretny celGdy potrzebujesz pieniędzy
Restrukturyzacja długówGdy już masz problem ze spłatąZadłużenie i restrukturyzacja

Czy specjalista może załatwić kredyt bez zdolności?

Nie. Doradca kredytowy nie ma wpływu na obowiązek oceny zdolności i nie może go obejść. Może za to zrobić coś, co realnie zmienia wynik: dobrać bank, którego kryteria najlepiej pasują do Twojej sytuacji, poprawnie przedstawić dochód, wskazać, co zmienić przed wnioskiem, i powiedzieć wprost, że na razie nie warto składać wniosku. Jeśli ktoś obiecuje, że „załatwi” kredyt mimo braku zdolności, zwłaszcza za opłatą z góry, to sygnał ostrzegawczy. Jak wybrać rzetelnego doradcę, piszemy w tekście doradca kredytowy przy braku zdolności.

Co, jeśli kredytodawca nie zbadał mojej zdolności?

Zdarza się, że kredyt został udzielony bez rzetelnej oceny, a potem pojawiły się problemy ze spłatą. Naruszenie obowiązku oceny zdolności przez kredytodawcę może mieć znaczenie w sporze o umowę. W takiej sytuacji warto skorzystać z bezpłatnej pomocy, na przykład miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów albo Rzecznika Finansowego. Adresy znajdziesz w tekście o bezpłatnej pomocy przy długach.

Pytania czytelników

Czy SKOK lub firma pożyczkowa nie muszą sprawdzać zdolności?

Muszą. Obowiązek z ustawy o kredycie konsumenckim dotyczy każdego kredytodawcy. Różnią się metody i dokumenty, których żądają, ale nie sam obowiązek.

Czy kredyt na dowód osobisty to kredyt bez zdolności?

Nie. „Na dowód” oznacza tylko, że do wniosku nie potrzebujesz zaświadczenia o dochodach. Kredytodawca nadal sprawdza bazy danych i Twoje oświadczenie o dochodach, a przy wyższych kwotach poprosi o dokumenty.

Czytaj dalej

Źródła i podstawa prawna

Stan prawny na dzień aktualizacji tekstu. Przepisy i praktyka banków się zmieniają; przed decyzją sprawdź aktualne brzmienie aktów w ISAP.

Redakcja Bez Zdolności. Piszemy na podstawie ustaw, rekomendacji KNF oraz materiałów UOKiK, BIK i Rzecznika Finansowego, które cytujemy w źródłach. Nie sprzedajemy kredytów, dlatego możemy napisać, czego się nie da. Jak pracujemy.