Pożyczka pozabankowa bez zdolności kredytowej: czy firmy pożyczkowe sprawdzają mniej?

Opublikowano · aktualizacja · 6 min czytania · Redakcja Bez Zdolności

Po odmowie w banku pierwszy pomysł to zwykle firma pożyczkowa. Zanim klikniesz „wnioskuj”, sprawdź, co ona naprawdę ocenia i ile może Cię to kosztować.

Krótka odpowiedź: firmy pożyczkowe nie mogą udzielać pożyczek bez oceny zdolności, bo obowiązek z ustawy o kredycie konsumenckim dotyczy ich tak samo jak banków. Różnią się metodą: częściej opierają się na oświadczeniu i bazach danych zamiast na zaświadczeniach, akceptują wyższe ryzyko i biorą za nie wyższą cenę. Dla osoby bez zdolności w banku pożyczka pozabankowa zwykle oznacza mniejszą kwotę, krótszy okres i znacznie wyższy koszt.

Kim są firmy pożyczkowe w świetle prawa

W polskim prawie firma pożyczkowa udzielająca kredytów konsumenckich to instytucja pożyczkowa. Musi działać w formie spółki kapitałowej, spełniać wymogi kapitałowe i być wpisana do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego. Rejestr jest publiczny i każdy może go sprawdzić na stronie KNF.

To ważne rozróżnienie: KNF prowadzi rejestr, ale nie nadzoruje firm pożyczkowych tak jak banków. Ochroną klientów zajmuje się przede wszystkim Prezes UOKiK, a skargi po nieuwzględnionej reklamacji rozpatruje Rzecznik Finansowy.

Czy firma pożyczkowa sprawdza zdolność kredytową

Tak. Art. 9 ustawy o kredycie konsumenckim nie robi wyjątku dla firm pożyczkowych. Różnica polega na tym, jak ocena przebiega:

ElementBankTypowa firma pożyczkowa
DochódCzęsto zaświadczenie lub wyciągiOświadczenie, historia konta, dostęp do rachunku za zgodą
Bazy danychBIK, BIG, bazy wewnętrzneBIG, bazy branżowe, często BIK
DecyzjaAutomat plus analityk przy wyższych kwotachPrawie zawsze automat
Apetyt na ryzykoNiższy, ograniczony rekomendacjami KNFWyższy, rekompensowany ceną
Kwota i okresWyższe kwoty, dłuższe okresyNiższe kwoty, krótsze okresy

W praktyce oznacza to, że osoba z niewielkimi problemami, na przykład z krótkim stażem pracy albo z jednym dawnym opóźnieniem, może dostać pożyczkę pozabankową tam, gdzie bank odmówił. Osoba z bieżącymi zaległościami albo z dochodem, który nie pokrywa kosztów życia, usłyszy odmowę także w firmie pożyczkowej, albo, co gorsze, dostanie pożyczkę, której nie będzie w stanie spłacić.

Ile kosztuje pożyczka pozabankowa

Na koszt pożyczki składają się dwa elementy, dla których prawo przewiduje limity.

Odsetki. Kodeks cywilny ogranicza odsetki maksymalne do dwukrotności sumy stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktu procentowego w skali roku. Limit zmienia się więc razem ze stopami NBP.

Pozaodsetkowe koszty kredytu. Prowizje, opłaty przygotowawcze i inne koszty, które nie są odsetkami. Ustawa o kredycie konsumenckim określa ich maksymalną wysokość według wzoru zależnego od kwoty i okresu kredytu, z dodatkowym pułapem procentowym liczonym od całkowitej kwoty kredytu.

Pożyczki kierowane do osób o słabszej sytuacji często wykorzystują oba limity. Do tego dochodzą koszty w razie opóźnienia: odsetki za opóźnienie, które też mają ustawowy limit, oraz koszty windykacji, jeśli umowa je przewiduje i mieszczą się w granicach prawa.

Porównuj oferty po całkowitej kwocie do zapłaty i RRSO, a nie po racie. Firma musi podać te dane w formularzu informacyjnym przed zawarciem umowy. Krótkoterminowa pożyczka może mieć bardzo wysokie RRSO, choć jej koszt w złotówkach wygląda niewinnie.

Darmowa pierwsza pożyczka: jak to działa

Wiele firm oferuje pierwszą pożyczkę bez kosztów. To legalna promocja: firma liczy, że część klientów wróci po kolejną, płatną pożyczkę, albo że nie zdąży spłacić w terminie. Jeśli korzystasz z takiej oferty, upewnij się, że:

  • spłacisz całość w terminie, bo opóźnienie uruchamia koszty,
  • nie przedłużasz pożyczki za opłatą (tak zwana prolongata), co zamienia darmową pożyczkę w drogą,
  • nie bierzesz w tym samym czasie podobnej promocji w innej firmie, żeby spłacić pierwszą.

Ten ostatni mechanizm, czyli spłacanie jednej pożyczki drugą, to najkrótsza droga do spirali zadłużenia.

Spirala chwilówek: jak rozpoznać, że już w niej jesteś

Sygnały ostrzegawcze:

  1. Bierzesz nową pożyczkę, żeby spłacić poprzednią.
  2. Masz jednocześnie trzy lub więcej aktywnych pożyczek w różnych firmach.
  3. Część pensji idzie na raty, zanim zapłacisz rachunki i za jedzenie.
  4. Przedłużasz terminy spłaty za opłatą.
  5. Nie wiesz dokładnie, ile łącznie jesteś winny.

Jeśli widzisz u siebie dwa z tych punktów, kolejna pożyczka nie rozwiąże problemu. Zamiast niej przeczytaj tekst o zadłużeniu i restrukturyzacji i skontaktuj się z jednym z miejsc z listy bezpłatnej pomocy przy długach.

Kiedy pożyczka pozabankowa może mieć sens

Uczciwie trzeba powiedzieć, że są sytuacje, w których to rozwiązanie bywa rozsądne:

  • potrzebujesz niewielkiej kwoty na krótko i masz pewny wpływ, z którego ją spłacisz,
  • bank odmówił z powodu formalnego (np. krótki staż), a nie z powodu braku pieniędzy na spłatę,
  • koszt pożyczki jest niższy niż koszt alternatywy, na przykład kary za nieopłacony rachunek.

W każdym z tych przypadków warunek jest ten sam: wiesz, z czego spłacisz całość, zanim podpiszesz umowę.

Jak sprawdzić firmę przed wnioskiem

  1. Wpis w rejestrze instytucji pożyczkowych KNF. Bez wpisu firma nie może legalnie udzielać kredytów konsumenckich.
  2. Brak na liście ostrzeżeń publicznych KNF.
  3. Pełne dane spółki na stronie: nazwa, adres, KRS, NIP.
  4. Formularz informacyjny przed umową, z RRSO i całkowitą kwotą do zapłaty.
  5. Brak opłat przed wypłatą na konto inne niż firmowe. Prośba o przelew „za weryfikację” na prywatny rachunek to sygnał oszustwa; opisujemy to w tekście opłata przed wypłatą kredytu.

Twoje prawa przy pożyczce pozabankowej

  • Odstąpienie od umowy w ciągu 14 dni bez podania przyczyny. Zwracasz pożyczoną kwotę i odsetki za dni korzystania, a firma zwraca prowizje.
  • Wcześniejsza spłata w każdej chwili, z proporcjonalnym obniżeniem całkowitego kosztu kredytu.
  • Reklamacja, a po jej odrzuceniu wniosek do Rzecznika Finansowego.
  • Kontrola klauzul: jeśli umowa zawiera postanowienia wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych lub rażąco naruszające Twoje interesy, może pomóc rzecznik konsumentów.

Pożyczka pozabankowa a raty, karty i limity

Firmy pożyczkowe oferują dziś nie tylko klasyczne chwilówki na 30 dni. Coraz częściej są to pożyczki ratalne na kilkanaście miesięcy, linie kredytowe, z których wypłacasz pieniądze w miarę potrzeby, oraz zakupy na raty odroczone w sklepach internetowych. Każda z tych form to kredyt konsumencki i każda wymaga oceny zdolności.

Pożyczka ratalna ma niższą ratę niż chwilówka, ale przez dłuższy okres płacisz więcej odsetek. Linia kredytowa jest wygodna, ale łatwo traktować ją jak własne pieniądze i odnawiać zadłużenie bez końca. Odroczona płatność w sklepie bywa darmowa, jeśli spłacisz ją w terminie, ale po terminie zaczynają się koszty, a każda taka transakcja może być widoczna w bazach, z których korzystają inni kredytodawcy.

Przy wszystkich trzech formach zadaj sobie to samo pytanie: z jakich konkretnie pieniędzy spłacę tę kwotę i kiedy. Jeśli odpowiedź brzmi „z następnej pożyczki”, lepiej zatrzymać się teraz.

Co się dzieje, gdy nie spłacisz pożyczki pozabankowej

Opóźnienie uruchamia kilka procesów jednocześnie:

  1. Odsetki za opóźnienie naliczane od zaległej kwoty, w granicach ustawowego limitu.
  2. Upomnienia i kontakt windykacyjny, najpierw z firmy, potem często z zewnętrznej firmy windykacyjnej lub funduszu, któremu sprzedano dług.
  3. Wpis do biura informacji gospodarczej, jeśli zaległość spełnia warunki ustawowe i dostałeś wcześniej wezwanie z ostrzeżeniem.
  4. Wypowiedzenie umowy i postawienie całej kwoty w stan wymagalności.
  5. Pozew i nakaz zapłaty, a po nim egzekucja komornicza.

Każdy z tych kroków dodatkowo obniża Twoją zdolność kredytową na lata. Dlatego przy pierwszych problemach ze spłatą lepiej od razu skontaktować się z firmą i zapytać o rozłożenie zaległości na raty, niż czekać na windykację.

Pytania czytelników

Czy firma pożyczkowa może sprawdzić moje konto bankowe?

Tylko za Twoją zgodą. Popularnym rozwiązaniem jest jednorazowy dostęp do historii rachunku przez usługę dostępu do informacji o rachunku. Pozwala to firmie zobaczyć wpływy i wydatki bez zaświadczeń.

Czy pożyczka pozabankowa obniża zdolność w banku?

Tak, jak każde zobowiązanie. Do tego część banków ostrożniej patrzy na klientów z wieloma pożyczkami pozabankowymi w historii, nawet spłaconymi.

Czy mogę mieć kilka pożyczek pozabankowych naraz?

Prawo tego nie zabrania, ale każda kolejna firma widzi poprzednie zobowiązania w bazach i powinna je uwzględnić w ocenie. Kilka równoległych pożyczek to też jeden z najczęstszych sygnałów spirali zadłużenia, opisanej wyżej.

Czytaj dalej

Źródła i podstawa prawna

Stan prawny na dzień aktualizacji tekstu. Przepisy i praktyka banków się zmieniają; przed decyzją sprawdź aktualne brzmienie aktów w ISAP.

Redakcja Bez Zdolności. Piszemy na podstawie ustaw, rekomendacji KNF oraz materiałów UOKiK, BIK i Rzecznika Finansowego, które cytujemy w źródłach. Nie sprzedajemy kredytów, dlatego możemy napisać, czego się nie da. Jak pracujemy.